با پایان اربعین، آمار خدمات شهری مهران تصویری از فشار کمسابقه بر زیرساختهای این شهر مرزی ارائه میکند؛ روزانه حدود ۴۰۰ تن پسماند جمعآوری شد و ۷۹ دستگاه ماشینآلات در کنار یک هزار و ۳۹۰ نیروی پشتیبان برای حفظ پاکیزگی، ایمنی و تداوم خدمات شهری به کار گرفته شدند.
با پایان یافتن موج اصلی بازگشت زائران اربعین، حالا میتوان ابعاد گسترده خدماترسانی در شهر مهران را از زاویهای متفاوت بررسی کرد؛ شهری که در روزهای منتهی به اربعین و بازگشت زائران، با افزایش کمسابقه جمعیت شناور، ترافیک سنگین، افزایش تولید پسماند و ضرورت تأمین ایمنی در نقاط پرتردد مواجه شد و مدیریت شهری برای پاسخ به این شرایط، بخش قابل توجهی از ظرفیت انسانی و ماشینآلات خود را به میدان آورد.در این میان، مدیریت پسماند یکی از مهمترین بخشهای عملیات شهری بود؛ بهطوریکه از ابتدای ماه صفر تا چهاردهم این ماه، روزانه بهطور میانگین حدود ۴۰۰ تن پسماند از معابر، پایانههای مرزی، محلهای اسکان زائران و خودروگاه بزرگ اربعین جمعآوری و از سطح شهر خارج شد.این حجم از عملیات، تنها یک اقدام خدماتی برای پاکیزگی شهر نبود؛ بلکه بخشی از یک زنجیره گسترده مدیریت شهری بود که سلامت محیط، تسهیل تردد، کاهش مخاطرات بهداشتی و حفظ چهره شهر در یکی از پرترددترین دورههای سال را هدف قرار داده بود.
مهران، شهری با مأموریتی فراتر از ظرفیت معمول
حمدالله نصرتپور شهردار مهران، گفت: افزایش ورود زائران به مهران موجب شد حجم تولید پسماند به شکل محسوسی افزایش پیدا کند و از همین رو عملیات نظافت، پاکسازی و انتقال پسماند در سطح شهر بهصورت شبانهروزی دنبال شد.وی افزود: از نخستین روزهای ماه صفر تا چهاردهم این ماه، بهطور میانگین روزانه حدود ۴۰۰ تن انواع پسماند از نقاط مختلف مهران جمعآوری و انتقال یافت تا شرایط مطلوب بهداشتی و محیطی در شهر حفظ شود و تردد زائران با کمترین مشکل انجام گیرد.
بررسی تجربه شهرهای میزبان رویدادهای بزرگ نشان میدهد که در دورههای اوج جمعیتی، مدیریت پسماند دیگر یک فعالیت صرفاً خدماتی نیست و به موضوعی مرتبط با سلامت عمومی، محیط زیست، ترافیک و حتی مدیریت بحران تبدیل میشود.انباشت زباله در مسیرهای پرتردد میتواند علاوه بر ایجاد آلودگی و بوی نامطبوع، موجب کاهش عرض مفید معابر، اختلال در عبور و مرور نیروهای امدادی و افزایش مخاطرات بهداشتی شود؛ به همین دلیل سرعت جمعآوری و انتقال پسماند در چنین شرایطی اهمیت ویژهای پیدا میکند.
پایانهها و مسیرهای پرتردد در اولویت خدمات
شهردار مهران ادامه داد: پایانههای شهید رئیسی(برکت) و شهید سلیمانی، مسیرهای پرتردد، محلههای هدف، محلهای اسکان زائران و خودروگاه بزرگ اربعین از مهمترین محدودههایی بودند که نیروهای خدمات شهری بهصورت مستمر در آنها حضور داشتند.این نقاط به دلیل تمرکز همزمان جمعیت، خودرو، موکبها و فعالیتهای خدماتی، بیشترین فشار را در ایام اربعین تجربه میکنند و در نتیجه، نیازمند برنامهریزی متفاوتی نسبت به سایر نقاط شهر هستند.نجفی کارشناس مدیریت شهری، میگوید: یکی از درسهای مهم اربعین برای مهران، ضرورت حرکت از «مدیریت واکنشی» به سمت «مدیریت پیشبینانه» است؛ یعنی میزان تقریبی ورود زائران، حجم تولید پسماند، نقاط تجمع و مسیرهای پرتردد از ماهها قبل برآورد و ظرفیت نیروی انسانی و تجهیزات متناسب با سناریوهای مختلف پیشبینی شود.
حضور یک هزار و ۳۹۰ نیروی پشتیبان در مهران
نصرتپور با اشاره به استفاده از ظرفیت شهرداریهای معین گفت: شهرداریهای اراک، کرج، یزد، قزوین، ساری و مناطق ۲، ۵ و ۱۸ شهرداری تهران در قالب نیروهای پشتیبان در نقاط مختلف مهران مستقر شدند و در اجرای برنامههای خدماتی مشارکت کردند.وی تصریح کرد: مأموریت نیروهای اعزامی تنها جمعآوری زباله نبود و حوزههایی مانند شستوشو و پاکسازی معابر، آبرسانی، مهپاشی، خدمات فنی، پشتیبانی، ایمنسازی و واکنش سریع در شرایط اضطراری را نیز شامل میشد.شهردار مهران با بیان اینکه در مجموع ۱,۳۹۰ نیروی انسانی از شهرداریهای معین در کنار نیروهای شهرداری مهران به زائران خدماترسانی کردند، افزود: ۷۹ دستگاه انواع خودرو و ماشینآلات سبک و سنگین نیز برای پشتیبانی از عملیات خدماتی و عمرانی در اختیار مجموعه مدیریت شهری قرار گرفت.این اعداد، تصویری از مقیاس عملیات شهری در مهران ارائه میدهد؛ شهری که در ایام اربعین باید همزمان پاسخگوی نیازهای ساکنان خود و جمعیتی چندبرابر ظرفیت عادی باشد.نجفی کارشناس مدیریت شهری گفت: استفاده از شهرداریهای معین یک ظرفیت قابل توجه برای مهران محسوب میشود، اما استمرار این مدل نیازمند ارزیابی دقیق عملکرد است؛ از جمله اینکه کدام مناطق بیشترین نیاز به نیروی پشتیبان داشتهاند، کدام تجهیزات بیشترین استفاده را داشتهاند و چه میزان از ظرفیت ماشینآلات در ساعات اوج فعال بوده است.
از پاکسازی معابر تا مهپاشی و آبرسانی
یکی از ویژگیهای خدماترسانی امسال، تنوع مأموریتهای نیروهای عملیاتی بود.نیروهای خدمات شهری علاوه بر جمعآوری و انتقال پسماند، در حوزه شستوشوی معابر، آبرسانی، مهپاشی، خدمات فنی، پشتیبانی و ایمنسازی نیز فعالیت کردند.
این اقدامات در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که افزایش دما، تراکم جمعیت و تردد مستمر خودروها در مسیرهای منتهی به پایانههای مرزی، شرایط محیطی متفاوتی را برای شهر ایجاد میکند.این کارشناس حوزه خدمات شهری معتقد است: در چنین شرایطی، شستوشوی مستمر معابر و استفاده هدفمند از مهپاشی میتواند علاوه بر ارتقای شرایط محیطی، در کاهش گردوغبار ناشی از تردد خودروها و فعالیتهای عمرانی و خدماتی مؤثر باشد؛ البته اجرای این اقدامات باید بر اساس الگوی مصرف آب و اولویتبندی نقاط پرتردد انجام شود تا با مدیریت منابع آبی نیز سازگار باشد.
تقویت آتشنشانی برای مدیریت ریسک
مدیریت شهری مهران در کنار خدمات نظافتی و پشتیبانی، تقویت بخش ایمنی و آتشنشانی را نیز در دستور کار قرار داد.نصرتپور گفت: ۱۳ دستگاه خودروی آتشنشانی به همراه ۳۲ آتشنشان در نقاط حساس شهر از جمله پایانه شهید رئیسی، میدان امام حسین(ع)، پل زائر و محدوده حسینیه بعثت مستقر شدند.وی هدف از این استقرار را افزایش آمادگی برای مقابله با حوادث احتمالی و تأمین ایمنی زائران عنوان کرد و افزود: حضور نیروهای آتشنشانی در این نقاط، امکان واکنش سریعتر در زمان بروز حادثه را فراهم کرد.در مدیریت بحران، فاصله زمانی میان وقوع حادثه تا رسیدن نخستین تیم امدادی یکی از عوامل تعیینکننده در کنترل خسارت است. بر همین اساس، استقرار تجهیزات در نزدیکی نقاط پرتجمع میتواند زمان واکنش را کاهش دهد؛ موضوعی که در مهران با توجه به حجم بالای تردد عابران، خودروها و فعالیت موکبها اهمیت بیشتری دارد.
اربعین، آزمونی برای مدیریت شهری مهران
تجربه امسال نشان داد که اربعین برای مهران صرفاً یک رویداد چندروزه نیست، بلکه آزمونی گسترده برای سنجش ظرفیتهای مدیریت شهری، خدمات عمومی، ایمنی و مدیریت بحران است.میزان بالای تولید پسماند، ضرورت پاکسازی مداوم معابر، افزایش نیاز به آبرسانی، حضور نیروهای پشتیبان، فعالیت ماشینآلات سنگین و سبک و استقرار نیروهای آتشنشانی در نقاط حساس، همگی نشان میدهد که مدیریت شهری این شهر باید برای اربعین با رویکردی متفاوت از یک برنامه خدماتی معمولی آماده شود.از سوی دیگر، پایان اربعین فرصتی برای بررسی نقاط قوت و ضعف این عملیات است. میزان واقعی تولید پسماند در مناطق مختلف، زمانبندی جمعآوری، عملکرد ماشینآلات، میزان استفاده از نیروی انسانی، نقاط دارای بیشترین تراکم و محلهای نیازمند تقویت خدمات، دادههایی هستند که میتوانند مبنای برنامهریزی دقیقتر برای سال آینده قرار گیرند.
ضرورت تبدیل تجربه اربعین به برنامه دائمی
شهردار مهران ارائه خدمات مطلوب در ایام اربعین را نتیجه همکاری میان دستگاههای اجرایی، شهرداریهای معین و نیروهای عملیاتی دانست و گفت: مدیریت شهری مهران تلاش کرد با بسیج همه ظرفیتهای موجود، همزمان با افزایش حضور زائران، روند خدماترسانی، پاکیزگی معابر و ایمنی نقاط پرتردد را بدون وقفه دنبال کند.اکنون که موج اصلی اربعین پشت سر گذاشته شده است، مهمترین مرحله برای مدیریت شهری میتواند استخراج تجربهها و تبدیل آنها به برنامه اجرایی سال آینده باشد.
اگر اطلاعات مربوط به حجم پسماند، نقاط تولید، مسیرهای پرتردد، زمان اوج تردد، نیازهای تجهیزاتی و عملکرد نیروهای پشتیبان بهصورت دقیق ثبت و تحلیل شود، مهران میتواند از تجربه هر دوره برای افزایش بهرهوری و کاهش هزینهها در دوره بعد استفاده کند.ارائه روزانه حدود ۴۰۰ تن پسماند از سطح مهران در کنار فعالیت ۱,۳۹۰ نیروی پشتیبان و بهکارگیری ۷۹ دستگاه خودرو و ماشینآلات، نشان میدهد مدیریت شهری این شهر در اربعین با مأموریتی بسیار فراتر از نظافت روزانه مواجه بوده است.مهران در این رویداد بزرگ، همزمان باید پاکیزه میماند، مسیرهای تردد را مدیریت میکرد، خدمات عمومی را حفظ میکرد و برای حوادث احتمالی آمادگی داشت.پایان اربعین، پایان این مأموریت نیست؛ بلکه آغاز مرحلهای برای ارزیابی عملکرد و برنامهریزی است تا تجربه امسال، به نقشه راهی برای مدیریت بهتر پسماند، ارتقای ایمنی و افزایش کیفیت خدمات شهری در اربعین سال آینده تبدیل شود.
